پالايه‏ي علايم ضعيف: مانعي بر سر راه آينده‏نگاري (بخش پاياني)

دكتر سعيد خزائي

هر يك از اين علايم بايد قابليت و توانمندي برخاستن/ قطع شدن در فرايند معنابخشي را داشته باشند [13]. فردي كه ورودي اطلاعات را فراهم مي‏سازد، انديشه‎هاي خود را به صورت روايي ارايه مي‏كند. كواوسي [30] اقدام به تحليل شكل‏هاي مختلف علايم ضعيف يا ايده‏هاي نوآورانه كرده و دريافته است كه قالب داستان قادر به حمل معاني در فرايند چندگامي معنابخشي است. اين ابزار داراي سه الگوي متفاوت براي گردآوري اطلاعات است. مورد نخست براي ايده‏هاي منطقي پذيرفته شده در الگو‏هاي شناختي تحليلي ما، مورد دوم براي پرسش‏ٌ‏هاي تصادفي كه ارتباطي مستقيم با موضوع مورد تحقيق ندارند، مورد سوم براي انگيزش تفكر و تشويق پاسخگو به كنار گذاشتن تفكر تحليلي با كمك ”الگوهاي تفكر دور“ است.

 

 

چالش دومي كه اين ابزار هدف‏گذاري كرده، قالب و شكل كيفي علايم است. اين ماده، براي آن كه قادر به تسهيل فرايند تحليل ماده‏ي كيفي باشد، بايد به شكل كمي عملياتي شود. تحول در مرحله‏ي بعد صورت مي‏گيرد.

2ـ ارزيابي علامت: همان پاسخگويان دعوت مي‏شوند تا به ارزيابي ماده‏ي گردآوري شده بپردازند. اين ابزار 30 الي 40 علامت را كه به صورت تصادفي از مجموعه‏ي مورد نظر براي ارزيابي، گزينش شده‏اند به هر پاسخگو مي‏دهد. پاسخگو قادر به مطالعه‏ي ديدگاه‏هاي معتبر پاسخگويان همكار است كه شامل عنوان و روايت توصيفي طولاني است. اين ماده از سوي پژوهشگر پالايش يا ويرايش نشده و در نتيجه كاملاً معتبر است. روش مورد استفاده براي ارزيابي، به كارگيري ساده‏ي يك نقشه‏ي شناختي است [35]، اگر پاسخگويان علايمي با ارتباط بالا با موضوع بيابند، علايم را نزديك موضوع در مركز صفحه قرار مي‏دهند (شكل A3) و اگر علايم مورد نظر اصلاً ارتباط نداشته باشند، آن‏ها را از مركز دور مي‏كنند. نيازي به طرح مباحث ديدگاه‏هاي فرد نيست و در نتيجه پالايه‏ي ذهنيت باز مي‏ماند (شكل A2).

 

 

3ـ تحليل علايم ارزيابي شده: ساختار گزارش‏دهي به گروه تحليل فشار مي‏رود تا بر پالايه‏ي ذهني غلبه كند و اين كار با تشريح علايم ضعيف بالقوه كه مناسب الگوي ذهني كنوني نيستند، صورت مي‏گيرد. شرح و بسط تمام نقشه‏هاي شناختي پاسخگوياني با وزن‏هاي برابر، پالايه‏ي قدرت را مي‏گشايد. گزارش شبكه‏اي (نگاه كنيد به شكل A3) ادراك غالب بر روي موضوع مورد پيمايش و فهرست‏هاي علايم ضعيف بالقوه را توليد مي‏كند. بخش يك شبكه، فهرست‏هاي علايمي را گزارش مي‏كند كه اغلب پاسخگويان آن‏ها را با ارتباط بالا در نظر مي‏گيرند (ميانگين فواصل علايم از نقطه‏ي مياني و همچنين انحراف معيار آن كم است). بخش 3، فهرست علايمي را گزارش مي‏كند كه انحراف معيار آن‏ها بالا و متوسط و ارتباط آن‏ها (ميانگين فواصل بالا است) كم است. اين نوع الگوي ارزيابي نشان مي‏دهد كه علايم ضعيف بالقوه قادر به عبور از پالايه‏ي نظارت شمار اندكي از پاسخگويان هستند. مشاركت‏كنندگان در جلسه‏ي تحليل، بر روي علايم ضعيفي متمركز مي‏شوند كه در ادراك غالب قرار نمي‏گيرند [4]. هنگامي كه اين علايم ضعيف بالقوه مورد تجزيه و تحليل قرار مي‏گيرند، به عنوان مثال با روش‏هاي دلفي [30]، پالايه‏ي شناختي تيم به صورت موقت باز مي‏شود و برخي از ناپايداري‏هاي بالقوه كه قادر به ايجاد چالش‏ يا تغيير الگوي ذهني كنوني هستند، شناسايي مي‏شوند. پالايه‏ي قدرت با اعمال رفتار يكسان با تمامي علايم تا حد امكان در اين فرايند، باز مي‏ماند.

 

 

شكل A3 ـ شبكه‏ي نتيجه كه علايم ضعيف را ارايه مي‏كند

 

منابع (ص 922و923و924 متن اصلي)، كتب لاتين.

 

لينا ايلمولا و اسمو كواوسي[1]

دانشگاه فناوري هلسينكي ـ فنلاند

---

[1] .Leena  Imola and Osmo Kuusi