پالايه‏ي علايم ضعيف: مانعي بر سر راه آينده‏نگاري (بخش سوم)

(جدول يك)

مطالعه‏ي موردي: گروه‏هاي شركت‏كننده و فرايندهاي متفاوت آن‏ها

گروه	پرسش آشكار	پرسش متمركز	پردازش نتايج	پردازش كارگاه
A            B	x           x		بيان سناريو و توصيه‏ها	دو كارگاه: نخست: فرضيات پايه‏ي عصر طلايي، دوم: به چالش طلبيدن آن‏ها
C		x		يك كارگاه: پويايي رشد
D		x	قابليت پيش‏بيني و نقشه‏ي تاثير< بحث

 

 

گروه B) كارگاه دو مرحله‏اي: خلق آينده‏هاي بديل (مشابه وظيفه‏ي گروه A) و ارزيابي ماده‏ي توليد شده در حوزه‏ي تاثيرگذاري و قابليت پيش‏بيني.

گروه C) يك كارگاه: گزينه‏هاي رشد بديل كه بر روي علايم ضعيف جمع‏آوري شده از مواد گروه‏هاي C و D بنا شده‏اند.

گروه D: ارزيابي قابليت پيش‏بيني و اثر علايم ضعيف جمع‏آوري شده‏ي مجازي. هر عضو گروه اين كار را با استفاده از Web-tool انجام مي‏دهد و سپس به صورت خلاصه به توجيه آن مي‏پردازد.

نتيجه‏ي اين فرايند، با ساختار الگوي ذهني اندازه گرفته شد كه بازتاب دهنده‏ي ساختار فيلتر به كار رفته بود. نتيجه‏ي مرحله‏ي يك (گردآوري علايم) كه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت، تمامي علايم گردآوري شده بود. در اين جا ما به ارزيابي پهناي پالايه با استفاده از شمار طبقه‏بندي‏هاي علايم مختلف پرداختيم.

جدول 2ـ ماتريس داده‏ي تجربي

 

گروه	پرسش آشكار	پرسش متمركز	تحليل مجازي	يك كارگاه	كارگاه دومرحله‏اي
A	سه طبقه‏بندي بالا، 53 درصد علايم را نشان مي‏دهند (علايم ارزيابي‏ شده) 54/3 درصد كمتر از پرسش متمركز است.		تنوع بيشتر در موضوع‏ها،  7/8 به‏ عنوان ميانگين توصيف، زنجيره‏هاي بحث طولاني شمار ايده‏هاي افراطي 40درصد
B					چهار توصيف از يك موضوع (توليد)، چهار مساله به عنوان ميانگين توصيف ·   گروه‏ها ‏اقدام به كوچك‏سازي توصيف‏ها مي‏كنند (بخش‏هاي نامناسب حذف مي‏شوند) ·   زنجيره‏هاي بحث: هر موضوع
C            D		ميزان علايم 6/26 درصد كمتر از پرسش آشكار است		شش توصيف از يك موضوع عمده (توليد) 3/6 و 6/5 به عنوان ميانگين توصيف، نيمي از توصيف‏ها فاقد بحث 1 از 6 افراطي هستند (قابليت پيش‏بيني كم)	7ـ2 بحث دارد/ توصيف‏هايي با جزييات بيشتر

 

 

طبقه‏بندي‏ها بر اساس قضاوت‏هاي پژوهشگران و مشتريان اين تحقيق ايجاد شدند. اين طبقه‏بندي‏ توسط دو پژوهشگر به صورت مستقل انجام گرفت و مشتريان نيز در اين مورد نظر دادند (شكل 2). در اين رابطه، نتيجه‏ي اين بخش تحليل نيز بايد ارزش‏گذاري شود. عمق پالايه از طريق شمار علايم هر طبقه‏بندي انعكاس مي‏يافت (به منظور كاهش تاثير تعبير و تفسير، ما اين نكته را پذيرفتيم كه برخي از علايم هم‏پوشان هستند). (جدول 2).

نتيجه‏ي مرحله‏ي دو براساس وظيفه‏ي هر گروه متفاوت بود.مواد تحليل‏شده‏ي گروه‏هاي B و C گزارش‏هايي از كارگاه‏هاي آن‏ها بودند. گروه A چندين توصيف سناريوي فردي توليد كرد كه همگي تحليل شدند. شمار طبقه‏بندي‏هاي متفاوت مسايل/ موضوعات در هر توصيف به پهنا و گستره‏ي پالايه اشاره داشتند. عمق پالايه با تحليل ماهيت و طول زنجيره‏ي موضوع به كار رفته در توصيف‏ها، عملياتي شد. بحث‏هاي چندگانه و زنجيره‏هاي بحث طولاني يك پالايه‏ي عميق را نشان دادند.

نتايج مرحله‏ي دوم گروه D، قابليت پيش‏بيني مجازي و ارزيابي تاثير علايم ضعيف، در اين پژوهش ارزش ندارند زيرا به منظور كمك به فرايند راهبرد شركت، وظيفه‏ي گروه D تغيير يافت و قابل مقايسه با نتايج فرايند كارگاه معادل گروه B نيست.

 

6ـ نتيجه‏گيري‏ها

نتيجه‏ي اين مطالعه‏ي موردي آن بود كه يك پالايه‏ي عميق و باريك، نوعي خروجي با تمركز مناسب، قابليت بالاي پيش‏بيني و يك سطحي فراهم مي‏آورد. يك پالايه‏ي تخت و گسترده، تنوع زيادي از مسايل ملموس ناشي از منابع بسيار مختلف و متنوع را فراهم مي‏سازد.

گزاره‏ي يك در ارتباط با تاثير بازبودن و آشكاري توجيه مي‏گويد كه حوزه‏ي آشكار و باز توجيه موجب افزايش پهناي پالايه‏ و در نهايت تنوع بزرگي در نتيجه و حاصل كار مي‏شود. نتايج اين تحقيق، حمايت نيرومند و مستحكمي از اين گزاره را هنگامي كه تنوع طبقه‏بندي‏هاي علامت تحليل مي‏شود، فراهم نمي‏سازد، اما شمار علايم توليدي در مورد پرسش آشكار بيشتر بود.

گزاره‏ي دو بيان داشت كه يك فرايند چندگامي موجب افزايش عمق پالايه و ارتقاي بحث نيرومند مي‏شود. فرايندهاي تك مرحله‏اي تنوع موضوع بيشتري نسبت به فرايند دو مرحله‏اي دارند. مشاركت‏كنندگان در فرايند دو مرحله‏اي با توليد توصيف‏هاي كمتر و سرانجام انتخاب تنها چهار مورد از قابل پيش‏بيني‏ترين توصيف‏ها براي تحليل بيشتر، پيچيدگي را كاهش مي‏دهند. همچنين گروه در طي فرايند كارگاه با حذف برخي از مسايل، پيچيدگي توصيف‏ها را كاهش داد. كارگاه دو مرحله‏اي، مسايل كمتري را براي هر توصيف به وجود مي‏آورد، اما همزمان زنجيره‏هاي بحث طولاني‏تري را پديد مي‏آورد. در نتيجه اين گزاره مورد حمايت قرار گرفت.

گزاره‏ي سه پيشنهاد كرد كه تعامل اجتماعي به عنوان يك روش پردازش موجب افزايش عمق پالايه و كاهش پهناي آن مي‏شود. روش جايگزين آزمايش شد، توصيف سناريوي مجازي با بيان اين مساله كه با روش‏هاي مجازي، نتيجه از تنوع بيشتر و موضوعات زيادتري برخوردار خواهد شد و توصيف‏هاي واضح‏تر و شمار ايده‏هاي افراطي در فرايند تعامل اجتماعي كارگاه‏ها به ميزان زيادي بالاتر خواهند بود، از گزاره پيشتيباني كردند. به جاي آن، زنجيره‏هاي بحث به نسبت طولاني‏تر گروه مجازي از اين گزاره حمايت نمي‏كنند. (شكل 3).

پيامدها و الزامات نتايج اين تحقيق براي مديريت فرايند تدوين راهبرد كدامند؟ اهداف فرايند راهبرد موجود شركت پيش‏نيازهاي شكل پالايه را تدوين مي‏كنند [10و4]. اگر شركت، در بازاري پيچيده فعاليت مي‏كند و انعطاف‏پذيري و سازگاري منبعي كليدي براي برتري رقابتي است، نظام پويش محيطي (ديده‏باني) بايد براي ناپايداري‏هاي بالقوه باز باشد [10]. يك پالايه‏ي پويش آشكار، فرصتي براي وارد ساختن اطلاعاتي ”مزاحم“ به سازمان و در نتيجه ايجاد بي‏ثباتي در آن خلق مي‏كند [27]. حتا اگر محيط كسب و كار با ثبات‏تر باشد، هدف شركت، فعاليت در بازار است و پالايه‏ي پويش بايد به اندازه‏ي كافي براي حمايت از چشم‏انداز جانبي و شناسايي ناپايداري‏هاي بالقوه در دوره‏ي زماني هر چه سريع‏تر آماده باشد. با اين روش پويش مواد لازم براي تصميم‏گيري فعال و در نتيجه خلق مزيت رقابتي توليد خواهد شد [28و12]. در نتيجه، سازگاري راهبردي شركت افزايش مي‏يابد.

 

 

هنگامي كه محيط عملياتي به نسبت قابل پيش‏بيني است و/ يا منابع مورد استفاده كم و نادر هستند، پالايه بايد عميق بوده و نتايج آن به خوبي متمركز شود و مباحث خوبي مطرح شوند [30و29و10]. به ويژه در مواقعي كه راهبرد پايه واكنش‏گرا است و زمان واكنش كوتاه است، شناخت‏هاي مشترك و نيرومند كه به خوبي در مورد آن‏ها بحث صورت گرفته، اقدام متمركزي را خلق مي‏كنند [32و31و13]. در نتيجه، كارآمدي شركت افزايش مي‏يابد.

در اين مقاله، ما بر روي معيارهاي كمي پهنا و عمق پالايه‏ها با اشاره به شمار و تنوع بحث‏هاي توليدي تمركز كرده‏ايم. يك رويكرد بالقوه‏ي ديگر، بر روي ارزيابي كيفي متمركز است و از مشاركت‏كنندگان مي‏خواهد بگويند در كجا بحث‏هاي مرتبط را مي‏بينند و چگونه احتمالات افزايش پهنا يا عمق پالايه‏ها در سازمان‏هاي خود را مشاهده مي‏كنند. در نتيجه، پرسش‏هاي زير مرتبط هستند: چگونه اهميت كلي علامت را براي شركت خود مي‏بينند؟ آيا سازمان شما براي انجام واكنش به علامت يا تحول پيش‏نگري شده توسط علامت، به سرعت مي‏تواند واكنش نشان دهد؟ آيا فردي در سازمان شما آماده‏ي كسب و درك اين علامت است، يعني توان بالقوه‏ي تحول پيش‏نگري شده توسط علامت؟

ما از الگو‏هاي ذهني به عنوان ابزار پژوهشي استفاده كرده‏ايم، اگرچه مي‏دانيم كه رابطه‏اي ميان الگوي ذهني و رفتار راهبردي وجود دارد  [33]. اين تحقيق براي آن كه كارآمد و آرماني باشد بايد همچنين به شكل‏گيري راهبرد و ارزيابي معيارهاي عملكرد پس از تكميل شدن اجرا بپردازد. تدوين راهبرد يك فرايند تفكر است: اگر يك سازمان تنها به عنوان يك بازيگر تعريف شود، اقدامات ما بايد عميق‏تر باشند تا تمركز صحيح براي تحقيق را فراهم سازند [34و3].

ضميمه‏ي الف ـ وسيله‏اي براي گردآوري علامت

اين تحقيق از يك ابزار تحقيق كيفي خاص براي جمع‏آوري علايم ضعيف در محيط‏هاي بي‏ثبات پيچيده كه نياز دايمي به كنترل و پايش دارند، استفاده كرد. اين ابزار جهت غلبه بر اغلب پالايه‏هاي توصيف شده در بخش‏هاي پيشين طراحي شده و منطق اين ابزار مبتني بر نظريه‏هاي پالايه‏هاي راهبردي [10و4] و پالايه‏هاي شناختي است. اين ابزار موجب ارتقاي تنوع از طريق تسهيل مشاركت گسترده‏ي سازمان مي‏شود. مي‏توان از طريق اينترنت از آن استفاده كرد. سازمان‏ها با استفاده از اين ابزار قادر به گشودن پالايه‏ها در فرايندهاي فرمول‏بندي راهبردي و همچنين نوآوري محصول مي‏شوند.

اين ابزار در سه مرحله مورد استفاده قرار مي‏گيرد: گردآوري، ارزيابي و تحليل علايم ضعيف.

1ـ ابزار گرد‏آوري علايم براي كمينه‏سازي تاثير نظارت و پالايه‏ي قدرت طراحي شده‏اند. ساختار گسترده و متجانس مشاركت‏كنندگان از مجموعه‏اي از پالايه‏هاي نظارتي متنوع براي مشاركت در اين تحقيق استفاده مي‏كند. تمام پاسخ‏ها، به صورت ناشناس هستند، در نتيجه ساختار نيرو و قدرت غالب يا فشارها، اثري نيرومند بر پاسخ‏ها ندارند. براي انجام تحليل، متغيرهاي پيشين گرد‏آوري مي‏شوند.