آينده پذيري: پاياني بر جدال ديرينه ميان "آينده گزيني" و "آينده باوري"

نويسندگان: دكتر سعيد خزائي و سيد عليرضا حجازي 

از ميان ديدگاه هايي که تاکنون پيرامون آينده و آينده نگري مطرح شده اند، رويارويي ميان دو ديدگاه اصلي نسبت به ديگر ديدگاهها چشمگير تر از بقيه بوده و پيشينه بيشتري داشته است. ديدگاه نخست که از سوي آينده انديشان دنياي معاصر و به اصطلاح مُدرن اتخاذ شده است و از آن با عنوان "آينده گُزيني" ياد مي شود، بر اين اعتقاد است که انسان متمدن به دليل برخورداري از عقل و اختيار مي تواند از ميان آينده هاي گوناگون بهترين آينده را متناسب با اهداف و منافع خود برگزيند و براي محقق ساختن آن اقدام کند. در مقابل اين ديدگاه، ديدگاه ديگري با عنوان "آينده باوري" که مبتني بر تجربه هاي تاريخي است، بر اين اعتقاد است که آينده از پيش براي انسان رقم زده شده است و آدمي چاره اي جز رويارويي با آينده محتوم و پذيرش آن ندارد. هر يک از اين دو ديدگاه براي اثبات حقانيت خود دلايل و براهيني را ارايه مي کنند که در جاي خود شايان توجه بوده و در برخي مواقع حتا انکارناپذير نمايان مي شوند. جدال ديرينه ميان اين دو ديدگاه و طرفداران آنها در شرايط عادي پايان ناپذير به نظر مي رسد و علاقمندان به امور آينده را در گردابي از سرگرداني گرفتار کرده است، لذا مداخله اي عاقلانه و منطقي براي پايان دادن به اين جدال بي حاصل ضروري است؛ کوششي به نام "آينده پذيري" براي همگرايي ديدگاههاي متقابل که مي تواند گامي موثر در ساختن آينده‎اي بهتر براي همگان باشد.

آناتومي ذهن آینده انديش

نوشته: سید علیرضا حجازی

 

آینده انديشي در مقام یک فرایند ذهنی دارای آناتومی ویژه ای است که آگاهي از خاستگاه آن می تواند در پی بردن به ابعاد ناشناخته ی آینده اندیشی و پرورش ذهن های آینده گرا نقش شایان نوجهی داشته باشد. زیربنای آینده اندیشی نیز مانند هر فرایند ذهنی دیگری پدیدار شدن حالتی از ذهن است که آن را آگاهی می نامیم. بنابراین پیش از پرداختن به ذهن آینده انديش و تشریح آناتومی آن، شناخت آگاهی و ماهیت آن به عنوان یک وضعیت روانی امري ضروری است.

سونامي تغيير

نوشته: سيد عليرضا حجازي

بر خلاف باور عمومي که "تغيير" را امري تدريجي مي دانند و گمان مي شود وقوع يک "تغيير بنيادين" مراحلي را طي مي کند و در نهايت به عنوان يک "تغيير" معرفي مي شود، در موارد بسياري "تغيير" مانند يک "سونامي" عمل مي کند و امواج تغيير غافلگيرانه از راه مي رسند و محيط پيشين را آنچنان دستخوش شرايط جديد مي سازند که چاره اي جز سازگاري با اين محيط جديد باقي نمي ماند. در حقيقت آنچه که تغيير را اجتناب ناپذير مي سازد زوال پذيري محيط پيشين و استعداد فزاينده ظهور محيط جديد است. اين امر در محيط هاي سازماني و اجتماعي به خوبي قابل مشاهده است و دغدغه اصلي آينده پژوهان و دست اندرکاران تغييرات سازماني در وهله نخست شناسايي امواج پيش قراول اين سونامي و در مرحله بعد سوار شدن بر اين امواج آرامش يافته آن تا رسيدن به ساحل "آينده" است.

پانسمان‏هاي لخته‏كننده‏ي خون

خون‏ريزي پس از جراحت يكي از عوامل اصلي مرگ سربازان است. براي مثال، در ايالات متحده حدود 50 هزار نفر در هر سال بر اثر خون‏ريزي فوت مي‏كنند. اين وضعيت در ميدان نبرد از حساسيت بيشتري برخوردار است، زيرا در آن جا خون‏ريزي كنترل نشده علت اصلي مرگ‏هايي است كه قابل جلوگيري است. به همين دليل نياز به اقدامي احساس مي‏شود كه به سرعت جلوي خون‏ريزي جراحت يا زخم را بگيرد.

مگس مصنوعي مي‏تواند جاسوسي در آسمان باشد

يك جاسوس هوايي مي‏تواند تنها به اندازه‏ي يك مگس باشد، روباتي كه توسط يكي از دانشگاه‏هاي معتبر امريكا ساخته شده است، اين نويد را مي‏دهد.

دانشمندان دانشگاه هاروارد يك مگس روباتيك ساخته‏اند تا آن را به ماموريت‏هاي شناسايي در مناطقي مانند مناطق آلوده به عوامل شيميايي و ميكروبي كه براي سلامتي انسان مخاطره‏آميز است، روانه كنند.

اين مگس روباتيك را همچنين مي‏توان براي يافتن بمب‏هاي پنهان شده در ماموريت‏هاي جستجو مورد استفاده قرار داد. اين روبات كه از آن با عنواان فلاي بات ياد مي‏شود، به اندازه‏ي نوك انگشت دست بوده و از كربن سبك وزن ساخته شده است و وزن آن كمتر از يك سنجاق سينه است.

سلول‏هاي خوني و انتقال نانو ذرات به سراسر بدن

متصل ساختن گلبول‏هاي قرمز خون به نانوذرات به اين ذرات امكان مي‏دهد 100 برابر بيشتر از ذرات غيرمتصل پايدار شوند. اين تكنيك جديد توانسته است بر يكي از موانع اصلي استفاده از نانوذرات براي ارسال پيوسته‏ي داروها و ديگر عوامل در كاربردهاي پزشكي فايق آيد. چندين سال است كه پژوهشگران كوشيده‏اند از نانو ذرات (ذراتي كه اندازه‏ي آن‏ها يك ده ميلونيم متر مي‏باشد) براي ارسال دارو، تجهيزات تصويربرداري يا ژن‏ها به اهدافي در بدن استفاده كنند. اما اين كوشش‏ها تحت تاثير سرعت پاكسازي اين ذرات توسط سامانه‏ي دفاعي بدن و خارج شدن آن‏ها از جريان خون قرار داشته است.

روباتي كه مانند يك خرگوش واقعي فكر مي‏كند

روباتي كه با شبيه‏سازي مغز خرگوش هدايت و كنترل مي‏شود، ثابت كرد كه مي‏تواند رفتارهاي جوندگاني مانند خرگوش را در قالب مجموعه‏اي از آزمايش‏ها تقليد كند.

نرم‏افزار كنترلي اين روبات كه برگرفته از رفتارهاي زيستي جوندگان است، از يك الگوي كاركردي بر پايه‏ي ”سلول‏هاي مكاني“ استفاده مي‏كند. اين سلول‏ها در حقيقت نرو‏ن‏ها يا سلول‏هاي عصبي در منطقه‏اي از مغز هستند كه هيپوكامپوس ناميده مي‏شود و به خرگوش‏هاي واقعي كمك مي‏كند، محيط زيست خود را در ذهن نقشه‏برداري كنند. اين نرون‏ها پيام‏هاي عصبي خود را هنگامي ارسال مي‏كنند كه خرگوش در يك محيط آشنا قرار دارد.

روبات‏هاي بازرس

مدفون ساختن كابل‏هاي برق در زيرزمين سبب آن مي‏شود كه خطوط انتقال نيرو در هنگام بلاياي طبيعي و غيرطبيعي و طوفان‏ها مصون بماند، اما آب گرفتگي، زلزله و خرابي و پاره‏شدگي طبيعي هنوز هم مي‏تواند سبب قطع جريان برق شود. به همين دليل يك شركت ابزارسازي بزرگ كه 4 هزار نفر نيروي انساني دارد و سالانه 200 ميليون دلار را صرف نظارت و تعمير ده‏ها هزار مايل كابل زيرزميني مي‏كند، دست به نوآوري تازه‏اي زده است.

بازوي روباتيك بادي از بازوي شما نيز بهتر كار مي‏كند!

شركت فستو در نمايشگاه فناوري امسال در شهر هانوفر آلمان، فناوري تازه‏اي را به نمايش درآورد. بازوي بادي از فناوري ماهيچه‏ي سيال استفاده مي‏كند كه دنده‏ها و قطعات مكانيكي را با هوا يا سيال ديگري جايگزين ساخته است. لوله‏هاي به كار رفته در اين بازو مشابه ساختار عضلاني انسان است؛ اما بهتر، قوي‏تر و سريع‏تر از يك ماهيچه‏ي واقعي عمل مي‏كند. بازوي سيال مي‏تواند 6 هزار نيوتن فشار وارد كند كه معادل با 1350 پوند مي‏باشد و نمونه‏هاي پيشين بازوهاي مصنوعي را شرمنده سازد!

اين شركت مي‏خواهد بازوي ياد شده را حتا با افزودن حسگرهايي ارتقا دهد و آن‏ها را مشابه عضلات انساني نظير عضلات گردن، كمر و بازو بسازد. هنوز زمان كاربرد گسترده‏ي اين بازوي روباتيك مشخص نشده است.

منبع: http://blog.scifi.com/tech ، ۲۴ آگوست 2007 

چشم انداز تعامل انسان و رايانه

افرادی بسياري هستند که علاقمند به رايانه و کار با آن هستند و در واقع برخی افراد نوعی ارتباط عاطفی با رايانه خود برقرار کرده اند. این افراد از رايانه خود به عنوان یکی از بهترین دوستان خود نام می برند و البته تا حدودی نیز این مساله قابل درک است. امکاناتی که رايانه در اختیار کاربر خود قرار می دهد و به ويژه خصوصیت تعاملی و واکنش آن نسبت به دستورات و درخواستهای انسان از رايانه وسیله ای محبوب ساخته است. اما چنین حسی در نهایت حس علاقه انسان به ابزار است. شبیه نقاش یا خوش نویسی که قلم خود را دوست می دارد و هنوز فاصله زیادی میان اینگونه احساسات با احساس دوستی دو انسان وجود دارد.